Peraturan Pengiklanan Ubat di Malaysia untuk Pembekal: Akta 290 dan Lembaga Iklan Ubat

Ringkasnya: Akta 290 melarang pengiklanan kategori tuntutan perubatan tertentu, memerlukan kelulusan Lembaga Iklan Ubat (MAB) sebelum iklan ubat lain diterbitkan, dan mentakrifkan iklan dengan luas hingga merangkumi label dan dokumen. Menyasarkan profesional penjagaan kesihatan sahaja ialah pembelaan yang mesti dibuktikan oleh orang yang dituduh, bukan pengecualian, dan Lembaga tidak akan meluluskan iklan bagi produk tidak berdaftar. Bagi pembekal, peraturan kerjanya ialah menganggap sebarang dokumen, awam atau persendirian, mungkin merupakan iklan, dan memohon kelulusan Lembaga jika Akta menghendakinya.

Panduan ini untuk pembekal, pengimport, pengedar dan kemudahan penjagaan kesihatan di Malaysia yang mengendalikan produk parenteral atau produk perubatan lain, dan untuk pengilang yang menjual kepada mereka. Ia meringkaskan peruntukan utama Akta 290, statut yang mengawal iklan ubat, dan menerangkan bagaimana peruntukan itu mempengaruhi cara pembekal berkomunikasi.

Ia ialah ringkasan teks awam, bukan nasihat undang-undang. Salinan Akta yang dapat kami baca ialah teks semakan 1983 yang menggabungkan pindaan sehingga Akta A778 tahun 1990, dalam salinan arkib; kami tidak dapat membuka laman Kementerian Kesihatan sendiri. Menteri boleh meminda Jadual melalui perintah, dan kami tidak menemui perintah atau pindaan kemudian; semak teks semasa dan dapatkan nasihat undang-undang sebelum bergantung pada mana-mana perkara di bawah.

Apa yang dikira sebagai iklan

Seksyen 2 mentakrifkan iklan sebagai termasuk apa-apa notis, surat pekeliling, laporan, ulasan, risalah, label, pembungkus atau dokumen lain, dan apa-apa pengumuman yang dibuat secara lisan atau dengan apa-apa cara menghasilkan atau menghantar cahaya atau bunyi. Label atau risalah di dalam bungkusan oleh itu boleh menjadi iklan, begitu juga persembahan slaid atau katalog. Soalan lazim awam Kementerian Kesihatan mengenai pengiklanan internet menyatakan bahawa semua penyebaran maklumat tentang produk dan perkhidmatan penjagaan kesihatan yang bertujuan menarik perhatian orang awam, termasuk di internet, dikelaskan sebagai iklan, dan kelulusan diperlukan sebelum ia diterbitkan (seksyen 4B). Pembekal oleh itu patut menganggap bahawa halaman web, mesej atau dokumen yang dihantar kepada penerima yang dinamakan turut tercakup.

Akta juga mentakrifkan “bahan yang disyorkan sebagai ubat”: bahan yang dirujuk pada labelnya atau bekasnya, pada plakad di tempat ia dijual, atau dalam iklan yang diterbitkan oleh atau bagi pihak pengilang, penjual atau pemunya, dalam istilah yang dikira boleh membawa kepada penggunaannya berkaitan penyakit, kelemahan atau kecederaan pada tubuh manusia. Ujiannya ialah bagaimana bahan itu dibaca, bukan apa yang dimaksudkan oleh pembuatnya.

Seksyen 3: tuntutan yang tidak boleh diiklankan

Seksyen 3(1) menyatakan bahawa tiada sesiapa boleh mengambil bahagian dalam penerbitan iklan yang merujuk kepada sesuatu artikel dalam istilah yang dikira boleh membawa kepada penggunaannya sebagai produk perubatan bagi empat tujuan: tuntutan tentang penyakit dan keadaan yang disenaraikan dalam Jadual kepada Akta; kontrasepsi; tuntutan fungsi fisiologi tertentu yang dinyatakan dalam seksyen itu; dan diagnosis penyakit berjadual. Jadual ialah senarai penyakit dan keadaan yang dinyatakan, yang Menteri boleh tambah, gugurkan atau pinda melalui perintah (seksyen 3(1A)). Kami tidak menyalinnya di sini: baca Jadual semasa dan jangan bergantung pada sebarang ringkasan, serta jangan menarik sempadan berdasarkan ingatan.

Larangan itu tidak terpakai kepada iklan yang diterbitkan oleh Kerajaan Persekutuan atau Kerajaan Negeri, pihak berkuasa tempatan atau awam, badan pengurusan hospital awam atau orang yang diberi kuasa oleh Menteri. Seksyen 4 menambah larangan berasingan bagi satu lagi tujuan yang dinyatakan. Oleh sebab kata kerjanya ialah “mengambil bahagian dalam penerbitan”, jangkauannya lebih luas daripada pengiklan sahaja.

Seksyen 4A: mengiklankan kemahiran atau perkhidmatan

Seksyen 4A menyasarkan iklan yang merujuk kepada kemahiran atau perkhidmatan yang berkaitan penyakit, kelemahan, kecederaan atau keadaan pada tubuh manusia dan yang mengajak seseorang, secara nyata atau tersirat, untuk mendapatkan nasihat pengiklan. Ia tidak terpakai kepada iklan yang diterbitkan, dengan kelulusan Menteri, oleh badan profesional yang ditubuhkan atau didaftarkan di bawah undang-undang bertulis, atau, dengan kelulusan Lembaga Iklan Ubat, oleh hospital swasta atau oleh klinik swasta, klinik radiologi atau makmal perubatan yang dikendalikan oleh pengamal perubatan berdaftar yang memegang perakuan amalan tahunan yang sah.

Perkara ini penting kepada pembekal kerana pelanggannya mungkin mengiklankan perkhidmatan mereka sendiri. Kemudahan memerlukan kelulusan MAB bagi iklan sedemikian, dan pembekal yang menulis atau membekalkan teksnya mungkin turut mengambil bahagian dalam penerbitan itu.

Seksyen 4B: kelulusan oleh Lembaga

Seksyen 4B(1) memperuntukkan bahawa tiada sesiapa boleh mengambil bahagian dalam penerbitan iklan yang merujuk kepada sesuatu artikel dalam istilah yang dikira boleh membawa kepada penggunaannya sebagai produk perubatan bagi keadaan selain yang dinyatakan dalam seksyen 3(1), melainkan Lembaga Iklan Ubat telah meluluskan iklan itu. Di bawah seksyen 7, Menteri membuat peraturan yang menubuhkan Lembaga, menetapkan cara dan fi pengemukaan serta memperuntukkan rayuan kepada Menteri. Pendaftaran produk dan kelulusan iklan ialah dua perkara berasingan di bawah undang-undang yang berasingan; soalan lazim Kementerian menyatakan bahawa kelulusan masih diperlukan bagi produk berdaftar kerana pendaftaran dan iklan ialah dua perkara yang berbeza.

Kesalahan, anggapan dan penguatkuasaan

Orang yang melanggar seksyen 3, 4, 4A atau 4B boleh dikenakan, atas sabitan ringkas, bagi kesalahan pertama, denda tidak melebihi RM3,000 atau penjara tidak melebihi satu tahun, atau kedua-duanya, dan bagi kesalahan berikutnya denda tidak melebihi RM5,000 atau penjara tidak melebihi dua tahun, atau kedua-duanya (seksyen 5(1)). Dua peraturan membentuk amalan:

• Anggapan penyertaan. Jika sesuatu iklan turut merujuk kepada artikel itu dalam istilah yang menunjukkan bahawa ia dikilang, dikeluarkan, diimport, dijual atau ditawarkan untuk jualan oleh orang yang dituduh, orang itu dianggap telah mengambil bahagian dalam penerbitannya melainkan sebaliknya dibuktikan (seksyen 5(2)); seksyen 5(2A) menerapkan anggapan yang sama kepada iklan bagi kemahiran atau perkhidmatan.
• Siasatan. Pegawai diberi kuasa, iaitu ahli farmasi berdaftar dalam perkhidmatan awam, boleh menyiasat, menghendaki kehadiran, serta memasuki dan menggeledah premis, dan boleh memeriksa, mengalihkan dan menahan apa-apa iklan, buku atau artikel yang mungkin menjadi keterangan (seksyen 6A hingga 6D). Pendakwaan memerlukan kebenaran bertulis Pendakwa Raya (seksyen 6F).

Dalam amalan, penguatkuasaan juga berjalan melalui platform dalam talian. New Straits Times melaporkan pada 10 Ogos 2025 bahawa Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia telah mengalihkan keluar 2,033 iklan dalam talian bagi produk dan perkhidmatan yang dilarang menjelang 1 Ogos 2025, dengan mengarahkan platform media sosial menurunkannya selepas mengesahkan aduan bersama Kementerian Kesihatan.

Pembelaan: satu beban, bukan pengecualian

Akta tidak mengandungi pengecualian bagi komunikasi yang ditujukan kepada doktor atau ahli farmasi. Ia mengandungi pembelaan, yang mesti dibuktikan oleh orang yang dituduh semasa perbicaraan.

Kementerian Kesihatan menganggap pengiklanan internet sebagai iklan yang memerlukan kelulusan Lembaga, dan menurut bacaan kami halaman web terbuka yang diindeks enjin carian sukar dimasukkan dalam “hanya setakat yang munasabah perlu” atau “penerbitan yang bersifat teknikal”. Sama ada sesuatu saluran termasuk dalam pembelaan ialah soalan untuk peguam.

Produk tidak berdaftar dan Lembaga

Soalan lazim awam Kementerian Kesihatan menjawab soalan itu secara langsung: ubat tanpa nombor pendaftaran MAL dianggap produk tidak berdaftar dan tidak dibenarkan dijual atau diiklankan di Malaysia, dan Lembaga Iklan Ubat tidak akan meluluskan permohonan bagi iklan produk tidak berdaftar. Oleh itu tiada laluan kelulusan bagi pengiklanan produk tidak berdaftar. Bagaimana produk sampai ke pendaftaran diterangkan dalam panduan kami tentang laluan pendaftaran dan import NPRA.

Seksyen 6 menambah kewajipan pelabelan bagi runcit: tiada artikel yang mengandungi bahan yang disyorkan sebagai ubat boleh dijual secara runcit, atau dibekalkan untuk mendorong pembelian runcit, melainkan labelnya menunjukkan penamaan dan kuantiti juzuk aktif dalam bahasa Inggeris atau bahasa kebangsaan. Ia tidak mengawal bekalan antara perniagaan secara langsung, tetapi label itu sendiri ialah iklan di bawah seksyen 2.

Senarai semak kerja untuk pembekal

• Anggap label, risalah, katalog, persembahan slaid, halaman web, e-mel dan mesej mungkin merupakan iklan.
• Ingat bahawa pengedaran persendirian juga tercakup: seksyen 2 meliputi sebarang dokumen atau pengumuman, jadi persembahan slaid yang dihantar kepada penerima yang dinamakan masih boleh menjadi iklan. Jika seksyen 4B memerlukan kelulusan Lembaga, mohon kepada Lembaga sebelum penerbitan.
• Jangan membekalkan tuntutan atau teks kepada pelanggan untuk pengiklanan mereka sendiri. Kemudahan yang mengiklankan perkhidmatannya memerlukan kelulusan di bawah seksyen 4A.
• Pastikan setiap kategori terlarang dalam seksyen 3 tidak ada dalam semua bahan, termasuk teks latar tentang sesuatu produk.
• Rekod siapa yang menerima dokumen yang mana dan bila.
• Jangan mengiklankan produk sebelum ia didaftarkan, dan setelah didaftarkan pastikan tuntutan berada dalam lingkungan pendaftaran serta dapatkan kelulusan jika Akta menghendakinya.
• Dapatkan nasihat undang-undang sebelum menerbitkan, dan semak semula teks semasa Akta, Jadualnya dan peraturan Lembaga.